2026 жылғы 19 қазанда сағат 09:00-де С. Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетінің Даңқ залында көрнекті ғалым, дәрігер және денсаулық сақтау саласының білікті ұйымдастырушысы, академик Төрегелді Шарманұлы Шармановтың туғанына 96 жыл толуына арналған «Шарманов оқулары» ғылыми-практикалық конференциясы өтті.
Конференция аясында С. Д. Асфендияров атындағы ҚазҰМУ Ғылыми кітапханасы Даңқ залының алдындағы фойеде «Академик Төрегелді Шарманов: ғылымға арналған ғұмыр» атты тақырыптық кітап-иллюстрациялық көрме ұйымдастырды.
Төрегелді Шарманұлы Шарманов 1930 жылғы 19 қазанда Ұлытау өңірінде дүниеге келген. Қарағанды мемлекеттік медицина институтын үздік бітіргеннен кейін ол бүкіл саналы ғұмырын медицинаға қызмет етуге, отандық ғылымды дамытуға және денсаулық сақтау жүйесін нығайтуға арнады. Әр жылдары Ұлытау аудандық ауруханасының бас дәрігері, Ақтөбе мемлекеттік медицина институтының ректоры қызметтерін атқарды. 1971–1982 жылдары Қазақ КСР денсаулық сақтау министрі болды.
Академик Төрегелді Шарманов Қазақстан мен Орталық Азия республикаларындағы нутрициология ғылыми мектебінің негізін қалаушы ретінде тарихта қалды. Ол тамақтану мәселелерін, ағзаның дәрумендермен қамтамасыз етілуін, профилактикалық медицинаны және қоғамдық денсаулық сақтауды зерттеуге елеулі үлес қосты. Ғалым ақуыз компоненттерінің теңгерімсіздігі жағдайында гипополивитаминоздардың эндогендік түрлерінің даму тұжырымдамасын әзірлеп, тағам иммунологиясы атты іргелі ғылыми бағыттың негізін қалады.
Төрегелді Шарманұлы — медицина ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының және Ресей медицина ғылымдары академиясының академигі, Қазақ тағамтану академиясы мен Қазақстанның Профилактикалық медицина академиясының президенті.
Оның ғылыми мұрасы 350-ден астам жарияланымды, соның ішінде 22 монографияны, сондай-ақ өнертабыстарға берілген 26 авторлық куәлік пен патентті қамтиды. Медицина мен денсаулық сақтау саласын дамытуға қосқан айрықша үлесі үшін ол жоғары мемлекеттік және халықаралық марапаттарға ие болды.
Көрме экспозициясы конференция қатысушыларын академиктің өмірі мен кәсіби қызметінің негізгі кезеңдерімен таныстырды. Көрмеге ғалымның ғылыми еңбектері, монографиялары, әр жылдары жарық көрген мақалалары мен жарияланымдары, өмірбаяндық және мұрағаттық құжаттары, сондай-ақ отбасылық фотосуреттері қойылды. Ғалымның нутрициология, тамақтану гигиенасы, витаминология және профилактикалық медицина салаларындағы көпжылдық зерттеулерінің нәтижелерін қамтитын басылымдарға ерекше орын берілді.
Кітаптар мен фотоматериалдар келушілерге Төрегелді Шармановтың ғылыми және мемлекеттік қызметінің ауқымын ғана емес, оның тұлғалық болмысын да тереңірек тануға мүмкіндік берді. Ол өз ісіне адал дәрігер, талантты ғалым, парасатты ұстаз әрі бүкіл өмірін халық денсаулығын сақтауға арнаған қайраткер ретінде ел жадында қалды. Көрме академиктің еңбегіне деген зор құрметтің көрінісі және Қазақстан медицина ғылымының көрнекті өкілі туралы тарихи жадыны сақтауға қосылған үлес болды.
Көрменің мақсаты — конференция қатысушыларын, оқытушыларды, ғалымдарды, студенттер мен жас мамандарды академик Төрегелді Шармановтың өмір жолымен, ғылыми қызметімен және кәсіби жетістіктерімен таныстыру; оның еңбектерінің нутрициология мен отандық денсаулық сақтау саласын дамытудағы маңызын көрсету; көрнекті ғалым туралы тарихи жадыны сақтау және оның бай ғылыми мұрасын болашақ медицина мамандары арасында кеңінен насихаттау.
📚 Ғылыми кітапхана
Ақпараттық-әдістемелік бөлім
